TUYẾN TRÙNG: MỐI HIỂM HỌA ẨN DẤU TRONG LÒNG ĐẤT VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN
Tuyến trùng, hay giun tròn, là những sinh vật siêu nhỏ thuộc ngành Nematoda, sống phổ biến trong đất và có thể gây hại đáng kể cho nông nghiệp. Chúng tấn công rễ, thân và lá cây, gây ra các triệu chứng như còi cọc, héo úa và vàng lá, đồng thời có khả năng truyền virus thực vật, làm trầm trọng thêm thiệt hại cho cây trồng.
Các loại tuyến trùng nông nghiệp phổ biến:
1. Tuyến trùng thắt rễ (Meloidogyne spp.): Đây là một trong những tuyến trùng gây hại kinh tế nhất. Chúng xâm nhập rễ cây, tạo thành các "nút thắt" hoặc bướu đặc trưng, làm gián đoạn sự hấp thụ dinh dưỡng và nước, dẫn đến giảm sức sống của cây.
2. Tuyến trùng nang (Heterodera và Globodera spp.): Những tuyến trùng này hình thành các nang bảo vệ xung quanh chúng trong đất. Chúng lây nhiễm vào rễ cây, gây ra sự phát triển còi cọc và giảm năng suất. Tuyến trùng nang có thể tồn tại trong đất trong nhiều năm, khiến chúng đặc biệt khó kiểm soát.
3. Tuyến trùng reniform (Rotylenchulus reniformis): Phổ biến ở vùng khí hậu ấm áp và tấn công nhiều loại cây trồng. Chúng gây tổn thương rễ, dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng và giảm năng suất.
4. Tuyến trùng tổn thương (Pratylenchus spp.): Chúng làm hỏng rễ cây bằng cách tạo ra các vị trí chích hút và gây tổn thương hoại tử. Điều này làm giảm hệ thống rễ và tăng tính dễ bị tổn thương đối với các bệnh lây truyền qua đất khác.
Vòng đời của tuyến trùng:
Vòng đời của tuyến trùng thường trải qua 6 giai đoạn chính: trứng, 4 giai đoạn ấu trùng (J1 đến J4) và giai đoạn trưởng thành. Thời gian hoàn thành mỗi giai đoạn và tổng thời gian của vòng đời có thể khác nhau giữa các loài, tùy thuộc vào điều kiện môi trường và loại cây ký chủ.
Giai đoạn trứng: Trứng tuyến trùng thường có hình bầu dục hoặc tròn, được bao bọc bởi một lớp vỏ cứng để bảo vệ phôi bên trong.
Giai đoạn ấu trùng: Ấu trùng trải qua 4 giai đoạn phát triển, mỗi giai đoạn có kích thước lớn hơn giai đoạn trước. Thông thường, ấu trùng tuổi 2 (J2) là giai đoạn gây hại chính của tuyến trùng.
Giai đoạn trưởng thành: Khi đạt đến giai đoạn trưởng thành, tuyến trùng có khả năng sinh sản. Chúng có thể sinh sản đơn tính hoặc lưỡng tính, tùy thuộc vào loài.
Tuyến trùng hại rễ sầu riêng:
Đối với cây sầu riêng, tuyến trùng là mối đe dọa nghiêm trọng, đặc biệt là tuyến trùng thắt rễ (Meloidogyne spp.). Chúng xâm nhập vào hệ thống rễ, gây tổn thương và phá hủy các mô rễ, làm suy giảm khả năng hấp thụ nước và dưỡng chất của cây. Kết quả là cây sầu riêng bị suy yếu, sinh trưởng chậm chạp, giảm năng suất và chất lượng trái.
Triệu chứng nhận biết cây sầu riêng bị tuyến trùng:
Trên thân cây: Cây còi cọc, phát triển chậm, thân cây có thể bị biến dạng, héo rũ. Nhánh cây có độ phân lóng ngắn, khoảng cách giữa các nút lá gần nhau hơn so với cây khỏe mạnh.
Trên lá: Lá biến dạng, méo mó, thay đổi màu sắc, xuất hiện các vết đốm màu nâu, đỏ hoặc đen. Lá có thể bị khô và rụng sớm, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây.
Trên rễ: Rễ bị thối, chuyển màu nâu hoặc đen,
Chiến lược phòng ngừa và kiểm soát tuyến trùng trên vườn sầu riêng:
xen canh cây trồng: Trồng xen canh các cây có thể che phủ để giảm mật độ tuyến trùng trong đất.
Sử dụng giống kháng tuyến trùng: Chọn các giống cây trồng có khả năng kháng hoặc chịu đựng tuyến trùng để giảm thiểu thiệt hại.
Biện pháp canh tác: Cải thiện cấu trúc đất, bón phân hữu cơ và duy trì độ ẩm đất ổn định để tăng cường sức khỏe cây trồng và giảm sự phát triển của tuyến trùng.
Sử dụng biện pháp sinh học: Áp dụng các tác nhân sinh học như nấm đối kháng hoặc vi khuẩn có lợi để kiểm soát tuyến trùng một cách tự nhiên, đặc biệt là chế phẩm HL-Nema là 1 chế phẩm cực kì hiệu quả trong việc kiểm soát tuyến trùng.
Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật: Khi cần thiết, sử dụng các loại thuốc đặc trị tuyến trùng theo hướng dẫn của chuyên gia nông nghiệp, đảm bảo tuân thủ đúng liều lượng và thời gian cách ly.
Hiểu rõ vòng đời và đặc điểm của các loài tuyến trùng gây hại là cơ sở quan trọng để áp dụng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả, bảo vệ cây trồng và nâng cao năng suất nông nghiệp.